ताम्सालिङ सबै भन्दा ठूलो प्रदेश

भारतमा एक अरबभन्दा पनि बढी जनसंख्या छ,संघीय मुलुक हो । तर सेन्ट किटर्स नेविसलाई हेरौं,जम्मा ४६ हजार जनसंख्य छ । हाम्रो एदटा जिल्ला भन्दा पनि सानो छ । तैपनि त्यहाँ दुईटा राज्यहरु छन । दुईटा संघिय ईकाईहरु छन ।त्यति सानो मुलुक संघिय प्रणाली गर्दा नटुक्रिने, त्यो भन्दा सांडे दुई करोड जनसंख्य भएको नेपाल त धेरै ठूलो छ नि । त्यसकारण जनसंख्या प्रमुख होईन, होईन रहेछ है भन्ने यसबाट पुष्टि हुन्छ ।

संघिय राज्य कसरी बनाउनु पर्छ भन्ने बडो बहसको बिषय रहेको छ । सङघीय ईकाई बनाउँदा कतिपयको बिचारमा बिशेषगरी भौगोलिक रुपमा बराबर क्षेत्र घोषणा गर्दा राम्रो हुन्छ भन्ने पनि छ । बराबर जनसंख्या बाँडेर गर्नुपर्छ भन्ने बिचार पनि आएको छ । त्यसो होईन स्रोत साधनलाई प्रमुख रुपमा लिनुपर्छ भन्ने पनि आएको छ । तर यो सबै बिचारलाई बिश्व अभ्यासले पुष्टि गरेको छ त ? त्यो पनि हैन भन्ने कसरी देखिन्छ भन्दाखेरी भरतको युपिए त्यति धेरै जनसंख्य छ, अन्य दुई तीन वटा प्रदेशहरु मिसाउनाले त्यति धेरै जनसंख्या भएको, थोरै जनसंख्या भएपनि संघीय प्रणालीको राज्य हुनसक्छ भन्ने यसबाट बुझिन्छ । र सेन्ट किटर्स नेबिसको कुरा गर्बे हो भने सेन्ट किटर्स भन्ने एउटा प्रान्त हो भने नेबिस भनेको अर्को प्रान्त हो । नेबिसमा जम्मा १२ हजार मात्र जनसंख्य छ । १२ हजार मात्र जनसंख्या हुँदा पनि संघु ईकाईको मान्यता मिल्दो रहेछ । त्यसले जनसंख्या मात्रै आधार होईन भन्ने कुरा यसबाट बुझिन्छ ।